از فرمان های ریبون را صرفنظر کنید
- محتویات اصلی صفحه

Skip Navigation LinksKM

مدیریت دانش

مهمترین و اساسی‌ترین موضوعي که در سازمان‌های امروزي مورد توجه مدیران قرار می‌گیرد، مسئله استفاده از منابع و امکانات سازمان برای رسیدن به مزیت رقابتی پایدار است. امروزه منابع مانند گذشته تنها به زمین، تجهیزات، نیروی انسانی و منابع مالي محدود نمی‌شود، بلکه دانش به عنوان منبع حیاتی و راهبردی، نقش مهم و تعیین کننده‌ای در افزایش توان و قدرت رقابتی سازمان ايفا می‌کند. مدیریت دانش به عنوان یکی از آخرین مباحث نوين سازمانی مطرح شده در همین راستا به کمک سازمان‌ها آمده است. مدیریت دانش با در اختیار داشتن ابزارهای مناسب و توانمندی‌های لازم، عملکرد منابع انسانی را بهبود بخشیده و با مدیریت مؤثر سرمایه‌های فکری و ایجادیک فرهنگ سازمانی دانش‌محور، جایگاه رقابتی سازمان را توسعه می‌دهد.

با مرور ادبیات کلاسیک این حوزه متوجه میشویم اغلب تعاريف به نکات مهم زير اشاره دارند:
  •   مديريت دانش مجموعه‌اي از فعاليت‌ها و فرآيندها براي به دست آوردن، کنترل و بکارگيري دانش است.
  •   هدف نهايي اين مجموعه فعاليت‌ها و فرآيندها، دستيابي به اهداف سازماني است.
  •   محور مديريت دانش بر پايه انسان و يادگيري است.
بنابراین با توجه به تعاریف یاد شده می‌توان بیان داشت که مدیریت دانش فرآيندي است که طی آن سازمان به ایجاد ارزش از دارایی‌های فکری خود میپردازد. در واقع مدیریت دانش کوششی هماهنگ برای تصرف دانش حیاتی سازمان، به اشتراک گذاشتن دانش سازمانی و ایجاد راهکارهایی برای بهبود فرآیند تصمیم‌گیری و افزایش بهره‌وری و نوآوری در سازمان است. در راستای رسیدن به اهداف ذکر شده، مدیریت دانش تلاش می‌کند دانش، خرد و تجربیات با ارزش کارکنان را به تصرف درآورده و به تسهیل بازیابی و نگهداری دانش به عنوان دارایی‌های سازمان بپردازد.

عوامل توانمندساز در موفقیت مدیریت دانش

طیف وسیعی از عوامل بر پیاده‌سازی موفقیت‌آمیز مدیریت دانش نقش دارند که آگاهی از این مجموعه عوامل، سازمان‌ها را در طراحی و اجرای مدیریت دانش یاری خواهد نمود. بنابراین عوامل موفقیت، فعالیت‌ها و اقدامات ضروری در اجرای مدیریت دانش هستند.
  •   آگاهی از منافع و مزایای مدیریت دانش
  •   حمایت مدیریت ارشد
  •   فرهنگ دانش‌محور
  •   ارزیابی مزایای مدیریت دانش
  •   پاداش‌ها و برنامه‌های تشویقی
  •   استراتژی
  •   فرآیندهای سازمانی
  •   ساختار
  •   فناوری اطلاعات و سیستم‌ها


فرآيند مديريت دانش

مراحل فرآيند مديريت دانش در مدلهاي ارائه شده توسط محققين مختلف اندکي با هم متفاوت است ولي به طور كلي  فرايند مديريت دانش به صورت زير است:  شناسايي دانش، خلق دانش، ذخیره‌سازی دانش، تسهیم دانش، به‌کارگیری دانش.

شناسايي دانش

با طرح اين پرسش که " آيا مي‌دانيم که چه مي‌دانيم؟» اين وظيفه مديريت دانش آغاز ميشود. در اين مرحله وضعيت دانشي سازمان مورد بررسي قرار گرفته و منابع دانش موجود و مورد نياز تعيين مي‌گردد.

خلق دانش

در اين قسمت تمركز بر روي ايجاد مهارت جديد، محصولات جديد، نظرات بهتر و فرايندهاي موثر است. نكته داراي اهميت اين است كه دانش فقط از تخصص سرچشمه نمي‌گيرد، بلكه از تجربه نيز به دست مي‌آيد. پس داشتن يك شبكه داخل سازماني و تسهيل در ارتباط بين افراد داخل سازمان با يكديگر يكي از موارد كليدي اين مرحله است.

ذخیره‌سازی دانش

 دانش سازماني كه يكي از مزيت‌هاي رقابتي سازمان است بايد به روز، حفاظت و نگهداري شود. نگهداري اطلاعات، اسناد و تجارب، نيازمند مديريت است. كدگذاري علاوه بر اينكه در توسعه دانش و اشتراك گذاري دانش موثر است يكي از راههاي حفاظت از دانش به شمار مي‌رود.

تسهیم دانش

 تقسيم و پراكندگي دانش در داخل سازمان، پيش شرط حياتي براي ايجاد اطلاعات و تجاربي است كه سازمان مي‌تواند از آن استفاده كند. در اين امر استفاده از زبان واضح و روشن براي انتقال دانش، قراردادن پاداشهايي براي به اشتراك گذاري دانش و نيز حمايت فرهنگ سازماني از اشتراك و انتقال دانش مي‌تواند موثر باشد.

به کارگیری دانش

كل توجه مديريت دانش به اين نكته است كه دانش موجود در سازمان، به كار گرفته شود تا بتواند به سود دهي منجر شود. متاسفانه اهميت بسيار دانش، تضمين كننده استفاده از آن در هر زمان در فعاليتهاي سازمان نيست. در اين امر بايد مراحلي براي اندازه‌گيري دانش ضمني و مهارتهاي دردسترس، موجود باشد. تركيب وظايف روزانه با وظايف در ارتباط با مديريت دانش، حمايت مديران عالي و استفاده از دانش براي رقابت و افزايش كارايي موثر خواهد بود.

پیشینه‌ی مدیریت دانش در ایدرو

مدیریت دانش در ایدرو در سه مرحله صورت گرفته است.
موج اول: در مرحله‌ی اول به توسعه‌ی نظام جامع ارزیابی مدیریت استراتژیک دانش پرداخته شد که در این پروژه ميزان آمادگي سازمان جهت اجراي مديريت دانش مورد ارزیابی گرفت.
موج دوم: در این زمان تيمي تخصصي متشكل از مديريت‌هاي  دفتر مطالعات استراتژيك، مديريت توسعه سيستم‌ها و فناوري اطلاعات و واحد منابع انساني،  بمنظور راهبري پروژه تشكيل شد. اقداماتی كه در اين زمان انجام شد عبارت بودند از:
  •   اجراي پروژه مدیریت دانش به صورت پایلوت در مگفا
  •   اجراي پروژه‌ی مستندسازی تجارب 50 مدیر ایدرو
موج سوم: نظر به اينكه موفقيت پروژه هاي مديريت دانش مستلزم شناخت كافي از سازمان بوده و با اتكاء به دانش كسب شده در اين حوزه توسط كارشناسان ذيربط، در زمستان 1390 برنامه‌ريزي پروژه به صورت insource انجام گرفت. با توجه نوع فعاليت هاي سازمان و ساختار سازماني، رويكرد فرآيندي رويكرد مناسبي جهت اجراي موفق مديريت دانش تشخيص داده شد و بر اين اساس جهت شناسايي دانش كليدي تمركز بر فرآيندهاي سازمان ضروري به نظر مي‌رسيد.

مراحل اجراي طرح

مدل طراحي شده، شامل 5 گام اصلي بود:
  •   شناسایی فرآيندهاي کلیدی
  •   ارزيابي آمادگي اجراي مديريت دانش
  •   اجراي مدل در حوزه منابع انساني به عنوان پایلوت
  •   شناسایی شکاف دانشی
  •   انتخاب ابزار مناسب
  •   اجرای ابزار مدیریت دانشی